Ieder kind ontwikkelt zich op een eigen tempo en eigen manier. In de ontwikkeling doorlopen kinderen verschillende stappen. Ze leren in elke ontwikkelfase nieuwe dingen en laten ander gedrag zien. Voor jou als ouder kan het helpen om te begrijpen wat je kind doormaakt in de ontwikkeling, om zo je kind te kunnen ondersteunen en stimuleren bij het opgroeien.
De sociaal-emotionele ontwikkeling ontwikkelt zich in een flink tempo tijdens de leeftijdsfase van het basisschoolkind. Kinderen worden gedurende de basisschool steeds meer zelfredzaam en de ouders zijn voor de dagelijkse routines niet meer nodig. De persoonlijkheid ontwikkelt zich meer en meer en het bij een groep willen horen wordt steeds belangrijker.
Een kind ontwikkelt zich het beste in een positieve, verzorgende en beschermende omgeving. In zo’n omgeving is er aandacht voor wat het kind goed doet, begeleiden ouders kun kinderen liefdevol, bieden structuur en veiligheid en worden normen en waarden overgedragen. Daarbij is het ook nodig om regels en afspraken te maken. Verstel je kind ook waarom die regels belangrijk zijn. Geef daarbij zelf het goede voorbeeld. Leef voor, en bespreek (afhankelijk van de leeftijd van je kind) ook waarom je misschien soms iets anders doet dan is afgesproken of wat de regel is.
Soms loop je als ouder(s) aan tegen ‘lastig’ gedrag van je kind. Dan is het goed om op zoek te gaan naar wat de oorzaak is van dit lastige gedrag. Dan kun je gaan kijken wat je kind nodig heeft, thuis, maar misschien ook op school of ergens anders.
Halverwege de basisschooltijd kunnen kinderen al beginnen met puberen: de prepuberteit. Je kind gaat meer volwassen denken. Jonge kinderen denken nog dat alles wat ze bedenken, ook kan. Later begrijpen ze dat er ook oorzaken en gevolgen zijn.
In de leeftijdsfase van de prepuberteit worden kinderen steeds zelfstandiger. Het kind heeft de ouder niet overal meer bij nodig.
In de leeftijd van 10 tot 22 groeien kinderen op tot volwassenen. Deze periode heet ook wel de adolescentie. De puberteit is onderdeel van de adolescentie en loopt gemiddeld tussen het 10e en 16e jaar.
Vanaf ongeveer 10 jaar reageren kinderen gevoeliger dan voorheen. Door hormonen krijgen de emotionele hersengebieden extra prikkels, waardoor puberhersenen tijdelijk niet in balans zijn. Stemmingswisselingen zijn in de puberteit heel normaal. De veranderingen van hun lichaam kan bij jongeren bijdragen aan de verandering van hun zelfbeeld. Pubers zijn niet alleen onzeker over hun uiterlijk, maar zijn bijvoorbeeld ook bang dat ze niet aan de verwachtingen kunnen voldoen.
Als een kind ouder wordt, herkent het steeds meer emoties. Zoals trots en jaloezie. En ook kleine verschillen tussen emoties als geïrriteerd, een beetje boos, heel boos, of woedend. Kinderen begrijpen ook steeds beter dat iedereen andere gedachten en gevoelens heeft. En dat iemands gedachten en gevoelens bepalen hoe iemand zich gedraagt. Ze herkennen steeds sneller emoties bij zichzelf en anderen. Daardoor kunnen ze steeds beter voorspellen hoe anderen zullen reageren. Dit inzicht in de gevoelens en het gedrag van anderen helpt in contact met anderen. Als een kind bijvoorbeeld merkt dat een vriend graag wil meedoen, kan het daar beter rekening mee houden.
Dit leren zij vooral door ervaringen met anderen, zoals met klasgenoten, vrienden en ouders. Het helpt om over gedachten, wensen en gevoelens van verschillende mensen te praten met je kind. Hierdoor leert het steeds meer over emoties.